Son Dönemlerde Kafa Yorduğum Kimi RPG'ler Üzerine Beyin Fırtınaları

D&D 5E

d&d5 için illa "kötü" demezdim... ama benim d&d'den beklentimi vermiyor. nedir bu beklentiler? kısaca: superhero action. uçmak kaçmak, dünya kurtarmak (kırk haramiler!) vs vs. customization aslında benim d&d formative yıllarımın çok temelindeki bir öğeydi ama bir adım geri çekilip baktığımda o kadar da şart olmadığını görüyorum. olmazsa olmaz şeyler şunlardır: güçlendikçe "faniler" katından uzaklaşmak, ve mümküse bunu büyülü araçlarla yapmak.

1. 5e bizi faniler katında tutmak için uğraşıyor, bunun yan etkisi de tanrısal şeyleri de faniler katına çekmeye yelteniyor. bu tasarım felsefesi kötü değil, gritty bir dedektiflik veya Conan gibi insani bir kılıç&büyü hikayeleri için fena fikir olmayabilir. Hatta az daha Conan oynamak için 5e homebrew'leyecektim ki...
1. encounter dengesi rezalet... *sigh* GM'ler için oynatması çok zor. eğer karakterlerin çok güçlenmesini istemiyorlarsa bunu daha iyi yapmalılardı, şimdi seviyeye bağlı olarak karakter ve düşman canları artıyor, düşman hasarı da artıyor vs vs bir sürü ufak parametre oynuyor. neyse
2. büyülü araçlardan yana... büyücülerin büyüsü var, ve sadece onu dikkate almışlar. oyuncuların kendi iradeleri doğrultusunda büyülü kılıç, veya uçan halı, veya görünmezlik zırhı vs vs alma fikrine hiç yüz vermemişler. büyülerin direnmesi kolay olması vs vs gibi nitty-gritty detay tartışmalara girmeyeceğim (geçen 14 sene içinde bu da bir kişisel gelişimdir) ama büyüler ilk başta dediğim gibi uçup kaçarken büyüsüzlerin hali biraz "BAŞ BÜYÜCÜ X ve yancıları" sendromu doğuruyor. tabii bu sendrom d&d'de hep vardı ama en azından büyülü eşyalar yancıların ağzına bir parmak bal oluyordu... HEYHAT!
3. of bir ara 5e'nin tuhaf bulduğum tasarım tercihlerinden şikayet ettiğim bir yazı yazmak farz oldu

Pathfinder 2E

pathfinder 2e için illa "iyi" demezdim ama benim d&d'den beklentimi veriyor. peki şikayetlere ne noktada hak veriyorum, en azından anlayabiliyorum?

1. "büyücüleri nerf'lemişler!" dude ffs... yani, evet, biraz, çünkü "BAŞ BÜYÜCÜ X ve yancıları" herkes için keyifli olmayabilir. zaten artık PF1 överek gelene bunu anlatmak istemiyorum çünkü onlar için "bak büyücü onu da yapabiliyor, bunu da yapabiliyor, şunu da yapabiliyor" diye 3 ayrı alan saydıklarında ben bunu güçlü bulurkan onlar güzel buluyor. öyle olsun. eğer bunu sorun olarak görmüyorlarsa da insanlara "HAYIR BU BİR SORUN" diye yapışamam ya, zevk meselesi. (ama nolur bunun zevk meselesi olduğunu fark etsinler, hakikatin ta kendisi gibi konuşurlarsa ciddiye almam zorlaşıyor)
2. "5e'deki bounded accuracy burada da var, yeterince uçup kaçamıyoruz!" ... ehh, kısmen. gene de benim kullanacağım tabir "fırsat penceresi" olurdu, bounded accuracy evrensel (yani oyunun her anı için geçerli) bir tasarımı ifade ederken pf2'de vaziyet "pencerenin içinde his aynı ama pencereden gördüklerin değişiyor," yani bu oyunda "o kadar güçlendim ki artık zorlanmıyorum" yerine "gene güçlendim, gene zorlandım, ama artık başka yerlerde başka kişilere karşı zorlanıyorum" deniliyor. e sürekli zorlanacaksak güçlendiğimizi nasıl anlayacağız? bu biraz da encounter tasarımıyla ilgili bir sorun: "bir zamanlar bu düşman sizi nasıl zorlamıştı hatırladınız mı? şimdi bakın 2 tanesini rahat dövüyorsunuz" anı olmalı --ki bu yukarıdaki (1) için de söylenebilecek bir şey: büyücüler güçsüz hissediyorsa büyücülerin güçlü olduğu yönleri kullanabilecekleri encounter bulmak da GM'in sorumluluğudur-- 
3. "feat'lerle modülerleştirme iddiası var ama genelde her zaman bir build'in alabileceği bir tane feat var, bu da bir tercihsizlik değil mi?" ve kardeşi "kimi sınıfların alt sınıf tercihleri var, bu modülerliğe engel değil mi?" önce ikinciye yanıt vereyim: alt sınıfın amacı her şeyi multiclass'a (pf2 durumunda archetype) bırakmamak, mekanik şeylerin yanı sıra kimi feature'ları da sınıfa has bırakıp bir class identity yaratmak diye yorumluyorum. İlk zorunlu tercih konusunda ise... zorunlu tercih, hiç tercihten evladır. Dahası, bu "paket feature"ın 5e halinin aksine bunlar "yazıldı ve bitti" değil, genişletmesi daha kolay şeyler. Eğer şu an 1 adet okçuluk feat'i varsa dahi yarın bir gün ikinci bir okçuluk feat'i yazıldığında bu sorun çözülecek. Oysa 5e'de bir tane "okçu" alt sınıfı varsa yarın başka bir okçu alt sınıfı yazılsa dahi şu anki okçuların derdine derman olmayacak. Yani çok haksız bir şikayet değil, ancak düzeltmesi de o kadar radikal değil.
4. "skill feat'ler zayıf, recall knowledge çok push'lanıyor ama çok havada" tamam bunda yerde göğe haklılar. bazı yönler homebrew'lenmeye açık. zaten mükemmel değil.

Yazının ikinci yarısında Barbarians of Lemuria ve 13th Age, ve belki kendi sistemim BTS ve hatta ona ilham olan Warrior, Rogue and Mage'den söz edebilirim.